Energielabel woning: klassen, NTA 8800 en EP-Online

Een energielabel geeft de energieprestatie van een gebouw weer op een vaste schaal. Het label maakt woningen onderling vergelijkbaar: een koper of huurder ziet zo hoe zuinig een woning is voordat er een beslissing valt. Het label zegt iets over de schil van de woning en de installaties, zoals isolatie, verwarming en ventilatie, en niet over het feitelijke stookgedrag van de bewoners.

Het energielabel is een ander document dan een bouwkundige keuring. Een bouwkundige keuring beoordeelt de technische staat en gebreken van een woning. Wilt u weten hoe die keuring verloopt, lees dan de pagina over de bouwkundige keuring. Een energielabel richt zich uitsluitend op de energieprestatie.

De labelverplichting komt voort uit Europese afspraken over de energieprestatie van gebouwen. Nederland heeft die afspraken uitgewerkt in nationale regels en een vaste rekenmethode, zodat elk label op dezelfde manier tot stand komt. Voor recreatiewoningen gelden in beginsel dezelfde verplichtingen als voor gewone woningen. Zo weet een koper of huurder altijd waar de labelklasse op is gebaseerd, ongeacht de aanbieder van het label.

Voor woningen loopt de schaal van A++++ voor de zeer energiezuinige woningen tot G voor de zeer onzuinige woningen. Hoe zuiniger de woning, hoe hoger de klasse. De labelklasse moet ook in de verkoop- of verhuuradvertentie staan zodra u de woning openbaar aanbiedt.

De klasse is een samenvatting van een onderliggende berekening. Twee woningen met dezelfde letter kunnen technisch verschillen, want binnen een klasse zit een bandbreedte. Voor de koper of huurder is de letter het snelste vergelijkingspunt.

De hoogste klassen zijn bedoeld voor woningen die zeer weinig energie verbruiken, bijvoorbeeld door zeer goede isolatie in combinatie met duurzame installaties zoals een warmtepomp of zonnepanelen. De laagste klassen horen bij woningen met beperkte isolatie en verouderde installaties. Omdat de labelklasse verplicht in de advertentie moet staan, is de letter voor veel kopers en huurders een van de eerste dingen die zij zien.

Een geldig energielabel is verplicht op drie kernmomenten: bij de oplevering van een nieuwe woning, bij verkoop en bij nieuwe verhuur van een bestaande woning. De nieuwe eigenaar of huurder krijgt bij de overdracht een afschrift van het label. Biedt u de woning met een advertentie te koop of te huur aan, dan moet de labelklasse in die advertentie vermeld staan.

• Oplevering: bij het opleveren van een nieuwbouwwoning is een energielabel verplicht.
• Verkoop: bij de overdracht bij de notaris moet er een geldig, geregistreerd label zijn.
• Verhuur: bij nieuwe verhuur van een bestaande woning is een label verplicht.

De verplichting is de afgelopen jaren uitgebreid. Vanaf 29 mei 2026 hebben ook monumenten een energielabel nodig bij verkoop of verhuur, terwijl daarvoor voor monumenten een uitzondering gold. Vanaf diezelfde datum is een label ook verplicht bij een grote renovatie van 25 procent of meer van de woninginhoud en bij verlenging of vernieuwing van een huurcontract. De volledige en actuele lijst met verplichtingen staat op de pagina van de RVO over energielabel woningen.

Voor de verkoop is het belangrijk dat het label op tijd klaar en geregistreerd is. Een opname en registratie kosten enkele dagen, dus plan dit ruim voor de overdracht bij de notaris in. Bij verhuur geldt de verplichting bij een nieuwe verhuring; een zittende huurder kan bovendien om het label vragen. Voor recreatiewoningen gelden in beginsel dezelfde verplichtingen als voor gewone woningen, dus houd daar bij verkoop of verhuur rekening mee.

De Inspectie Leefomgeving en Transport, kortweg de ILT, houdt toezicht op de labelverplichting. De ILT controleert via overdrachtsgegevens van het Kadaster en de energielabel-database of bij verkoop een geldig label is geregistreerd. Ontbreekt het label, dan kan er een boete volgen.

Voor particuliere verkopers is de bestuurlijke boete bij verkoop of oplevering van een woning zonder geldig energielabel gekoppeld aan de eerste boetecategorie uit het Wetboek van Strafrecht. Dat bedrag is per januari 2024 vastgesteld op 515 euro. Voor bedrijven en rechtspersonen geldt het dubbele bedrag per verkochte woning. Bij verhuur werkt de ILT vooral met een last onder dwangsom: vraagt een huurder om een label en registreert de verhuurder dit niet, dan moet de verhuurder binnen vier weken alsnog voldoen, op straffe van een dwangsom. Huurders met een contract vanaf 1 januari 2015 kunnen een ontbrekend label melden bij de ILT.

Let op: het energielabel moet niet alleen bestaan, maar ook geregistreerd zijn in de landelijke database EP-Online voordat de woning wordt overgedragen.

Het energielabel wordt bepaald door een vakbekwaam energieprestatie-adviseur, ook wel EP-adviseur genoemd. Deze adviseur bezoekt de woning, verzamelt technische informatie over onder meer de isolatie, het verwarmingssysteem en het ventilatiesysteem, en legt die vast in de berekening. Het label kunt u dus niet zelf online invullen; er is altijd een opname ter plaatse nodig.

Tijdens de opname brengt de adviseur de eigenschappen van de woning in kaart die de energieprestatie bepalen. Denk aan het type beglazing, de isolatie van dak, gevel en vloer, het verwarmingssysteem, de warmwatervoorziening en de ventilatie. Waar mogelijk onderbouwt de adviseur deze kenmerken met bewijs, bijvoorbeeld foto's of documenten. Op basis van deze gegevens berekent de methode de labelklasse.

De energieprestatie wordt sinds 1 januari 2021 vastgesteld met de bepalingsmethode NTA 8800. Dit is een landelijke rekenmethode die is gebaseerd op Europese CEN-normen en die de eerdere methode NEN 7120 verving. Meer uitleg over de methode en de overgang staat op de pagina van de RVO over NEN 7120 en NTA 8800. Doordat elke adviseur dezelfde methode gebruikt, zijn labels van verschillende woningen onderling vergelijkbaar.

Een energielabel telt pas mee als het is geregistreerd in EP-Online, de officiële landelijke database waarin energielabels en energieprestatie-indicatoren van gebouwen zijn opgenomen. U kunt in EP-Online opzoeken of voor een adres een geldig label is geregistreerd.

Registratie mag alleen via een bedrijf dat is gecertificeerd volgens de beoordelingsrichtlijn BRL 9500. In Nederland certificeren vijf organisaties hiervoor: SKG-IKOB, VINK Certificering, KIWA Nederland, EPG Certificering en ALPHA Certificering. Deze eis borgt dat de labels op een controleerbare manier tot stand komen.

Voor u als eigenaar betekent dit dat u het label niet zelf indient. De adviseur of het gecertificeerde bedrijf verzorgt de registratie na de opname. Zodra het label in EP-Online staat, is het openbaar te controleren op adres. Dit is ook het moment waarop de labelklasse formeel vaststaat en u die in een advertentie mag vermelden.

De registratie-eisen worden verder aangescherpt. Naar verwachting controleert EP-Online bij de registratie op termijn niet alleen de registrerende adviseur, maar ook de opname-adviseur in het Centraal Register Techniek. Komen de gegevens niet overeen, dan kan de registratie niet worden afgerond. Houd voor de exacte ingangsdatum de officiële kanalen aan, want dit onderdeel is nog in ontwikkeling.

Een energielabel is 10 jaar geldig vanaf de opnamedatum. Die geldigheid blijft staan, ook als de woning in die periode van eigenaar wisselt. Een koper hoeft dus geen nieuw label te laten maken zolang het bestaande label nog geldig is.

Ook een oud vereenvoudigd energielabel of een oude Energie-Index blijft 10 jaar geldig vanaf de afgifte. Na afloop van de geldigheidsduur is het label niet meer terug te vinden in MijnOverheid, zoekjeenergielabel.nl of EP-Online. De overheid stuurt hierover geen automatisch bericht, dus controleer bij verkoop of verhuur zelf tijdig of het label nog geldig is.

Is uw label verlopen of heeft de woning nog nooit een label gehad, dan laat u een nieuwe opname doen. Voor een woning die u recent heeft verbouwd, kan een nieuwe opname bovendien een gunstiger label opleveren dan het oude. Bewaar het afschrift van het label goed, zodat u het bij de overdracht direct kunt overhandigen aan de koper of huurder.

Er is geen door de overheid vastgesteld tarief voor een energielabel. De prijs wordt door adviseurs zelf bepaald en hangt af van het woningtype en de regio. De onderstaande bedragen komen uit commerciële prijsindicaties en dienen alleen als bandbreedte, niet als officieel tarief.

Een appartement is doorgaans goedkoper dan een vrijstaande woning. Wie het label met spoed nodig heeft, betaalt volgens dezelfde commerciële bronnen vaak een toeslag van ongeveer 50 tot 100 euro. Vraag altijd vooraf een prijsopgave op, want de verschillen tussen aanbieders zijn groot.

Het energielabel volgt de energieprestatie van de woning. Verbetert u die prestatie, dan kan een nieuw energielabel worden vastgesteld met een hogere klasse. Een betere labelklasse kan de woning aantrekkelijker maken bij verkoop of verhuur en de woonlasten verlagen.

• Isolatie van dak, gevel, vloer en beglazing verbeteren.
• Een zuiniger verwarmingssysteem plaatsen, bijvoorbeeld een warmtepomp.
• Zonnepanelen toevoegen voor eigen opwekking.
• Ventilatie met warmteterugwinning aanbrengen.

Na een verbouwing is een nieuwe opname door een EP-adviseur nodig om de winst in het label vast te leggen. Het oude label vervalt niet automatisch, maar een nieuw label geeft de actuele situatie weer.

Voor een geldig energielabel schakelt u een vakbekwaam EP-adviseur in die is verbonden aan een BRL 9500-gecertificeerd bedrijf. U kunt vooraf in EP-Online controleren of een adres al een geldig label heeft, zodat u weet of een nieuwe opname nodig is.

• Controleer of de adviseur werkt onder een BRL 9500-certificering.
• Vraag een duidelijke prijsopgave en de opnamedatum vooraf op.
• Ga na of de adviseur de juiste deelbekwaamheid voor woningen heeft.

De officiële stappen om als woningeigenaar een label te laten opstellen staan op de pagina van de Rijksoverheid over het aanvragen van een energielabel. Meer achtergrond over keuringen en normen vindt u in de kennisbank van Keurix.

Energieadviseurs die labels opstellen, moeten aantoonbaar vakbekwaam zijn. Dit deel vat de eisen kort samen en beschrijft hoe u de administratie rond uw opnames efficiënt houdt.